به گزارش خبرنگار بین الملل تازه‌های اقتصاد، بازارهای جهانی سهام در روزهای پایانی هفته گذشته شاهد موجی از فروش بودند که شرکت‌های فناوری و فعالان حوزه هوش مصنوعی را در مرکز توجه قرار داد. روز پنجشنبه ۲۲ اکتبر، شاخص نزدک آمریکا ۲.۶ درصد افت کرد؛ بزرگ‌ترین کاهش روزانه این شاخص از ماه ژوئن. سهام متا نیز پس از انتشار خبرهایی درباره برنامه‌های تأمین مالی و افزایش هزینه‌های این شرکت، حدود ۷ درصد سقوط کرد و انویدیا، یکی از مهم‌ترین بازیگران صنعت تراشه‌های هوش مصنوعی، نزدیک به ۴ درصد از ارزش خود را از دست داد.

این فشار فروش به آمریکا محدود نماند. در آسیا، سهام فناوری در بازارهای چین، هنگ‌کنگ، ژاپن و کره جنوبی نیز با افت قابل‌توجهی مواجه شد. شاخص CSI ۳۰۰ چین در روز پنجشنبه ۱.۸ درصد کاهش یافت و با رسیدن به حدود ۲۰ درصد پایین‌تر از اوج اخیر خود، وارد محدوده بازار نزولی شد؛ محدوده‌ای که معمولاً با افت ۲۰ درصدی از اوج تعریف می‌شود. شاخص فناوری هنگ‌کنگ نیز حدود ۵ درصد سقوط کرد و سهام علی‌بابا بیش از ۶ درصد پایین آمد.

مسئله فقط افت قیمت سهام نیست

در قلب این نگرانی‌ها، پرسشی اساسی قرار دارد: آیا شرکت‌های فناوری می‌توانند از سرمایه‌گذاری‌های عظیم خود در هوش مصنوعی به اندازه‌ای درآمد کسب کنند که هزینه‌هایشان را توجیه کند؟

شرکت‌های بزرگ فناوری آمریکا برای توسعه مدل‌های هوش مصنوعی، ساخت مراکز داده و خرید تراشه‌های پیشرفته، مبالغ هنگفتی اختصاص داده‌اند. این سرمایه‌گذاری‌ها در سال‌های گذشته انتظارات از رشد درآمد و سودآوری شرکت‌ها را افزایش داده و به بالا رفتن ارزش سهام آنها کمک کرده است. اما اکنون سرمایه‌گذاران درباره سرعت بازگشت این هزینه‌ها و میزان تقاضای واقعی برای خدمات هوش مصنوعی پرسش‌های بیشتری مطرح می‌کنند.

افزایش هزینه تأمین مالی نیز این نگرانی را تشدید کرده است. ساخت مراکز داده به سرمایه‌گذاری اولیه سنگین نیاز دارد و برخی شرکت‌ها برای تأمین مالی توسعه خود به بدهی متکی هستند. اگر درآمدهای مورد انتظار محقق نشود یا هزینه استقراض بالا بماند، فشار بر جریان نقدی و توان بازپرداخت بدهی این شرکت‌ها افزایش خواهد یافت.

آیا حباب فناوری در حال ترکیدن است؟

مقایسه شرایط کنونی با حباب شرکت‌های اینترنتی در اواخر دهه ۱۹۹۰ دوباره در بازارها مطرح شده است. در آن دوره، انتظارات بیش از اندازه خوش‌بینانه درباره آینده اینترنت باعث افزایش شدید ارزش شرکت‌ها شد؛ اما بسیاری از کسب‌وکارها نتوانستند درآمدی متناسب با ارزش‌گذاری خود ایجاد کنند.

البته شرایط امروز دقیقاً مشابه آن دوره نیست. بسیاری از شرکت‌های بزرگ فناوری اکنون درآمدها و سودهای قابل‌توجهی دارند و محصولات هوش مصنوعی نیز کاربردهای واقعی پیدا کرده‌اند. با این حال، تحلیلگران نگران‌اند که تمرکز بیش از اندازه سرمایه‌گذاری‌ها بر تعداد محدودی از شرکت‌ها و اتکای برخی معاملات به تأمین مالی‌های پیچیده، آسیب‌پذیری بازار را افزایش داده باشد.

چین؛ فشار مضاعف بر سهام فناوری

در چین، افت سهام فناوری علاوه بر نگرانی‌های جهانی درباره هوش مصنوعی، از عوامل داخلی نیز تأثیر گرفته است. انتظارات محدود از محرک‌های اقتصادی جدید، رقابت شدید میان شرکت‌ها و نگرانی‌های مقرراتی، اعتماد سرمایه‌گذاران را تضعیف کرده‌اند. سقوط سهام علی‌بابا و افت شاخص‌های فناوری نشان می‌دهد حتی شرکت‌های بزرگ و شناخته‌شده نیز از موج کاهش ریسک در امان نیستند.

با وجود شدت گرفتن موج فروش، نمی‌توان از هم‌اکنون نتیجه گرفت که رونق هوش مصنوعی به پایان رسیده است. در معاملات روز جمعه ۲۳ اکتبر، برخی سهام فناوری آمریکا تا حدودی ثبات پیدا کردند؛ هرچند نگرانی‌ها درباره هزینه‌های هوش مصنوعی همچنان پابرجا بود.

مسیر بعدی بازار به شواهدی بستگی دارد که شرکت‌ها درباره درآمد، سودآوری و بازده سرمایه‌گذاری‌های خود ارائه می‌کنند. اگر رشد درآمدها با هزینه‌های فزاینده همگام شود، افت اخیر می‌تواند اصلاحی در مسیر یک صنعت رو به رشد باشد. اما اگر فاصله میان انتظارات و عملکرد واقعی بیشتر شود، احتمال تداوم فشار فروش وجود دارد. در چنین شرایطی، بازار دیگر فقط درباره آینده هوش مصنوعی قضاوت نمی‌کند؛ بلکه در حال سنجش بهای سنگینی است که برای این آینده پرداخته شده است.